RFF 2026: «Το μαγεμένο Βασίλειο του Χεξ»: Χάθηκε η μαγεία της Disney ή μήπως απλώς μεγαλώσαμε;

Η Disney παρουσίασε στη Ρώμη πλάνα από τη νέα της ταινία κινουμένων σχεδίων, με την οσκαρική παραγωγό Yvett Merino να συστήνει στο κοινό έναν κόσμο γεμάτο μάγισσες και ξόρκια, μόνο που η πραγματική μαγεία αποδείχθηκε λίγο δυσκολότερη υπόθεση, τόσο στην οθόνη όσο και στην ίδια την παρουσίαση.

Κυριακή πρωί στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Ρώμης. Μετά τις δημοσιογραφικές προβολές, στον χώρο της διοργάνωσης είχε αρχίσει να στήνεται μια μικρή γιορτή. Νεαρές κοπέλες προσέγγιζαν μητέρες και παιδιά, προσφέροντας αυτοκόλλητα, λιθογραφίες από τη νέα ταινία της Disney, «Hexed» (Το μαγεμένο Βασίλειο του Χεξ), ακόμη και δωρεάν εισιτήρια, στα οποία αναγραφόταν κανονικά η τιμή τους. Το πρόγραμμα περιλάμβανε επίσης ένα εντυπωσιακό θέαμα με ξυλοπόδαρους, χορευτές και συγχρονισμένες χορογραφίες, πριν από την παρουσίαση της ταινίας, η οποία θα συνδύαζε προβολή επιλεγμένων σκηνών και συζήτηση με την παραγωγό της.

Όλα έδειχναν ότι η Disney είχε ετοιμάσει μια εκδήλωση για οικογένειες [ή σχεδόν όλα].

Κατά την είσοδό μου στην αίθουσα, μια οριακά φιλική ανταλλαγή απόψεων με τους διοργανωτές κατέληξε στη διευκρίνιση ότι επρόκειτο κυρίως για εκδήλωση που απευθυνόταν σε δημοσιογράφους. Κοιτάζοντας τους μικρούς θεατές που είχαν ήδη πάρει τις θέσεις τους, αναρωτήθηκα φωναχτά μήπως ο δεκάχρονος μπροστά μου εκπροσωπούσε τη Washington Post Junior και το παιδί λίγο παραδίπλα την Corriere della Sera per Bambini.

Λίγο αργότερα ξεκίνησαν και οι παρατηρήσεις προς όσους επιχειρούσαν να φωτογραφίσουν την οθόνη, όχι κατά τη διάρκεια της προβολής αποσπασμάτων της ταινίας, -κάτι που θα ήταν απολύτως κατανοητό-, αλλά ενώ προβαλλόταν μια στατική εικόνα που παρέπεμπε στο εικαστικό της αφίσας, με ενδείξεις μάλιστα στο αριστερό μέρος της για αναρτήσεις στο Instagram και το Facebook. Έπειτα από έναν σύντομο διάλογο με τους υπευθύνους, τράβηξα τελικά μια φωτογραφία μπροστά από την οθόνη, περισσότερο ως ενθύμιο και τεκμήριο της παρουσίας μου. Εξήγησα ότι αντιλαμβάνομαι πλήρως την απαγόρευση φωτογράφισης ή καταγραφής κατά τη διάρκεια της προβολής, όταν, όμως, το ίδιο διαφημιστικό εικαστικό κοσμεί ήδη την είσοδο του φεστιβάλ, η απαγόρευση φωτογράφισής του μέσα στην αίθουσα, και μάλιστα σε μια εκδήλωση που έχει ως σκοπό την προβολή της ταινίας, δημιουργεί εύλογες απορίες, ιδιαίτερα στην εποχή των influencers, όπου κάθε τέτοια φωτογραφία αποτελεί δυνητικά και δωρεάν διαφήμιση. [Δεν ανήκω φυσικά στο συγκεκριμένο επαγγελματικό είδος, αλλά αισθάνθηκα μια απρόσμενη ανάγκη να υπερασπιστώ τους λιγοστούς εκπροσώπους του που βρίσκονταν ήδη στην αίθουσα]. Η αντίφαση είχε και τη δική της ειρωνεία: μια εκδήλωση που έξω από την αίθουσα μοίραζε διαφημιστικό υλικό και προσκαλούσε το κοινό να γνωρίσει τη νέα ταινία της Disney, μέσα στην αίθουσα αντιμετώπιζε με καχυποψία την προσπάθεια του ίδιου κοινού να μοιραστεί την εμπειρία του.

Η απάντηση δεν είχε ιδιαίτερη σημασία. Το πρόβλημα θα γινόταν εμφανές λίγο αργότερα.

Με καθυστέρηση περίπου μισής ώρας, διάστημα αρκετό για να γεμίσει η αίθουσα με οικογένειες που είχαν εξασφαλίσει δωρεάν προσκλήσεις, αλλά και για να αρχίσουν οι πρώτες παιδικές διαμαρτυρίες, η εκδήλωση ξεκίνησε. Ορισμένοι από τους μικρότερους θεατές είχαν ήδη εξαντλήσει την υπομονή τους, κάτι που μπορούσες να διαπιστώσεις και από τα παπουτσάκια που χτυπούσαν ρυθμικά την πλάτη της μπροστινής θέσης.

Στη σκηνή ανέβηκε η Yvett Merino, παραγωγός του βραβευμένου με Όσκαρ «Encanto», για να παρουσιάσει τη νέα παραγωγή των Walt Disney Animation Studios στο Alice nella Città. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στα αγγλικά, με διαδοχική μετάφραση στα ιταλικά. Για έναν ενήλικο δημοσιογράφο αυτό αποτελεί μια συνηθισμένη διαδικασία, για ένα πεντάχρονο που έχει έρθει να δει μάγισσες, ξόρκια και κινούμενα σχέδια, η αναμονή μέχρι να ακούσει δύο φορές την ίδια απάντηση, σε δύο διαφορετικές γλώσσες, είναι μια εντελώς διαφορετική δοκιμασία. Οι γονείς προσπαθούσαν να «μαζέψουν τα μούλικα τους» που είχαν ξεσαλώσει, τα παιδιά περίμεναν να ξαναρχίσει η προβολή και η παραγωγός επιχειρούσε, με πραγματικό ενθουσιασμό, να επικοινωνήσει τη δημιουργική φιλοσοφία της ταινίας. Και κάπου στο ανάμεσα, όσοι πήγαμε για να γράψουμε, υπομέναμε δυο ασυνήθιστες συμπεριφορές που έπαιζαν με τα όρια. Αλλά τί να πεις: Δεν έφταιγε κανείς από τους τρεις. Το πρόβλημα ήταν πως η εκδήλωση δεν είχε αποφασίσει σε ποιον από όλους μας θα απευθυνόταν.

Από το Encanto στον κόσμο του Hexed

Η Yvett Merino δεν είναι μια τυχαία παρουσία στην ιστορία της σύγχρονης Disney. Έχοντας συμπληρώσει περισσότερα από τριάντα χρόνια στο στούντιο, θυμήθηκε στη Ρώμη ότι η επαγγελματική της διαδρομή ξεκίνησε λίγο μετά τις σπουδές της, με μια προσωρινή θέση εργασίας και αρκετή αβεβαιότητα για το πού θα μπορούσε να ενταχθεί στον κόσμο του animation.

Η μετακίνησή της στον τομέα της παραγωγής ήταν εκείνη που της επέτρεψε να ανακαλύψει ότι αυτό που την ενδιέφερε περισσότερο ήταν η αφήγηση ιστοριών. Αναφέρθηκε επίσης στη σημασία των ηρωίδων με τις οποίες συνδέθηκε επαγγελματικά, όπως η Mirabel, η Moana (σ.σ. εδώ υπήρχε ένα αστείο εσωτερικής κατανάλωσης γιατί η Moana, η αλλιώς Viana, άλλαξε το όνομα της στην Ευρώπη λόγω μιας Ιταλίδας πορνοστέρ και πιθανής ταύτισης) και η Judy Hopps, χαρακτήρων που έχουν αδυναμίες, κάνουν λάθη και δεν χρειάζεται να είναι τέλειοι για να γίνουν αγαπητοί.

Στην ίδια δημιουργική παράδοση εντάσσει και τη Billie, τη δεκαεξάχρονη πρωταγωνίστρια του «Hexed», την οποία παρουσίασε με χιούμορ ως την πρώτη ηρωίδα της Disney που φορούσε άρβυλα.

Η Billie είναι ένα αντιδραστικό κορίτσι που μεγαλώνει με τη μητέρα του, Alice, μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο απαγορεύσεις. Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το αυτοκίνητο, δεν μπορεί να αποκτήσει κατοικίδιο και, κυρίως, δεν επιτρέπεται ποτέ να αφαιρέσει ένα βραχιόλι που φορά από μικρή. Ο λόγος είναι ότι διαθέτει μαγικές δυνάμεις, τις οποίες η μητέρα της προσπαθεί να περιορίσει για να την προστατεύσει από έναν κίνδυνο που η ίδια γνωρίζει, αλλά η κόρη της αγνοεί. Η σχέση μητέρας και κόρης αποτελεί, σύμφωνα με την παραγωγό, τον συναισθηματικό πυρήνα της ιστορίας. Η Alice αντιλαμβάνεται τους περιορισμούς ως πράξη αγάπης, ενώ η Billie μεγαλώνει με την αίσθηση ότι η μητέρα της φοβάται αυτό που πραγματικά είναι. Όταν η νεαρή ηρωίδα ανακαλύπτει τις δυνάμεις της, καταφέρνει να ανοίξει μια πύλη προς το Hex, έναν παράλληλο κόσμο μαγισσών και μάγων, που δημιουργήθηκε κάποτε ως καταφύγιο για όσους διέθεταν υπερφυσικές ικανότητες. Ένα πανίσχυρο ξόρκι που έμεινε ανολοκλήρωτο, μια προφητεία και μια βασίλισσα που περιμένει να επιβεβαιώσει τη μοναδικότητά της αποτελούν τα βασικά συστατικά της περιπέτειας. Μόνο που η Billie διαθέτει μια εξαιρετικά σπάνια ικανότητα: μπορεί να πετάξει. Η βασίλισσα Celeste, η μοναδική άλλη μάγισσα με αυτή τη δύναμη, δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη συμπάθεια την εμφάνιση ανταγωνισμού.

Περίπου είκοσι λεπτά από έναν κόσμο γεμάτο… σχεδόν μαγεία

Η παρουσίαση περιλάμβανε περίπου είκοσι λεπτά επιλεγμένων αποσπασμάτων, με την παραγωγό να παρεμβαίνει ανάμεσα στις σκηνές, εξηγώντας τα βασικά στοιχεία της πλοκής και τη διαδρομή των χαρακτήρων. Είδαμε σκηνές από την καθημερινότητα της Billie, τις συγκρούσεις της με τη μητέρα της, την ανακάλυψη των μαγικών δυνάμεών της και την είσοδό της στον φανταστικό/μαγικό κόσμο του Hex. Το κοινό γνώρισε επίσης τη βασίλισσα Celeste (πιθανολογούμε πως θα είναι η κακιά), κατά την προετοιμασία μιας μεγάλης γιορτής αφιερωμένης στο φεγγάρι.

Η Merino στάθηκε ιδιαίτερα στη συλλογική προσπάθεια πίσω από την ταινία, εξηγώντας ότι περισσότερα από 700 άτομα, καλλιτέχνες, τεχνικοί και εργαζόμενοι στην παραγωγή, συνεργάζονται για να ολοκληρωθεί μια δημιουργία αυτού του μεγέθους. Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητήσει κανείς είναι η τεχνική φροντίδα και η δουλειά που κρύβεται πίσω από έναν τέτοιο κόσμο. Το «Hexed» διαθέτει πλούσια χρώματα, ευφάνταστα πλάσματα, κίνηση, χιούμορ και μια σειρά από οπτικά ευρήματα που παραπέμπουν στη σύγχρονη αισθητική της Disney. Ωστόσο, στα αποσπάσματα που παρουσιάστηκαν, η γνωριμία με την ιστορία δεν συνοδεύτηκε από εκείνο το απρόσμενο συναίσθημα που κάποτε θεωρούσαμε σχεδόν δεδομένο όταν μπαίναμε σε μια αίθουσα για να δούμε μια καινούργια ταινία του στούντιο.

Πού πήγε η μαγεία της Disney;

Υπήρχε κάποτε μια εποχή που το σήμα της Disney στην αρχή μιας ταινίας λειτουργούσε σχεδόν σαν υπόσχεση και δεν χρειαζόταν να γνωρίζεις πολλά για την ιστορία που θα ακολουθούσε. [Ήξερες ότι για τις επόμενες δύο ώρες θα μπορούσες να πιστέψεις σε πράγματα που, έξω από την κινηματογραφική αίθουσα, ήταν αδύνατα].

Τα περίπου είκοσι λεπτά που είδαμε στη Ρώμη δεν κατάφεραν να ανανεώσουν αυτή την αίσθηση. Αυτό, βέβαια, δεν αποτελεί κριτική για μια ταινία που δεν έχουμε παρακολουθήσει ολόκληρη. Η ολοκληρωμένη ιστορία ενδέχεται να αποκαλύψει διαφορετικές συναισθηματικές διαδρομές και να δώσει στους χαρακτήρες το βάθος που δεν είναι πάντα δυνατόν να αναδειχθεί μέσα από μια αποσπασματική παρουσίαση. Εκείνο που μπορούμε να παρατηρήσουμε είναι ότι το «Hexed» φαίνεται να συγκεντρώνει αρκετά από τα γνώριμα υλικά της σύγχρονης Disney: μια νεαρή ηρωίδα που αναζητά την ταυτότητά της, μια δύσκολη οικογενειακή σχέση, μια παλιά προφητεία, μια απειλητική μορφή εξουσίας και έναν εντυπωσιακά κατασκευασμένο κόσμο. Το ερώτημα είναι εάν ο συνδυασμός τους αρκεί πλέον για να δημιουργήσει μια νέα κινηματογραφική έκπληξη ή είναι απλά ξαναζεσταμένο φαγητό με φρέσκια γαρνιτούρα; Μήπως δηλαδή η Disney, στην προσπάθειά της να συμβαδίσει με τις απαιτήσεις της εποχής, έχει αρχίσει να συγχέει τη μαγεία με το θέαμα; Μήπως η συνεχής ανάγκη για μεγαλύτερους κόσμους, περισσότερη δράση, διαρκές χιούμορ και σύγχρονους χαρακτήρες αφήνει λιγότερο χώρο για κάτι απλούστερο, αλλά ίσως σημαντικότερο: τη συγκίνηση που προκύπτει αβίαστα; Ή μήπως το πρόβλημα βρίσκεται και σε εμάς; Ίσως ζητάμε από κάθε νέα ταινία της Disney να μας επιστρέψει σε μια ηλικία στην οποία μια εικόνα, μια μελωδία ή ένας χαρακτήρας αρκούσαν για να μας ταξιδέψουν. Ίσως αναζητάμε, μαζί με την κινηματογραφική μαγεία, και ένα κομμάτι του εαυτού μας που έχει μείνει πίσω. Η Billie του «Hexed» προσπαθεί να απελευθερώσει τη μαγεία που ένα βραχιόλι κρατούσε τόσα χρόνια περιορισμένη. Ίσως μια παρόμοια απελευθέρωση να είναι αυτό που περιμένουμε και από την ίδια τη Disney. Όχι απαραίτητα περισσότερη μαγεία στην οθόνη. Περισσότερους λόγους για να τη νιώσουμε.

Μια γιορτή που δεν αποφάσισε ποιον ήθελε να καλέσει

Υπάρχει, ωστόσο, και μια δεύτερη παρατήρηση από την παρουσίαση στη Ρώμη, η οποία αφορά λιγότερο την ταινία και περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο επιλέχθηκε να συστηθεί στο κοινό. Η εκδήλωση επιχείρησε να συνδυάσει δύο διαφορετικές εμπειρίες: από τη μία, μια οικογενειακή γιορτή με δώρα, χορευτές και εικόνες από έναν καινούργιο κόσμο κινουμένων σχεδίων· από την άλλη, μια επαγγελματική παρουσίαση, με εκτενή εισαγωγή, συζήτηση για τη δημιουργική διαδικασία και διαδοχική μετάφραση. Και οι δύο έχουν τη δική τους αξία, δεν είναι όμως αυτονόητο ότι μπορούν να συνυπάρξουν με επιτυχία, τουλάχιστον χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των διαφορετικών ηλικιών. Δεν μπορείς να βάλεις παστράμι, σαρδέλα και κέικ βατόμουρο στο ίδιο πιάτο και να περιμένεις πως, επειδή τα τρία είναι ενδιαφέροντα από μόνα τους, θα αποτελέσουν υποχρεωτικά και έναν επιτυχημένο γαστρονομικό συνδυασμό. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τα αποσπάσματα της ταινίας ήταν το κυρίως γεύμα για τα παιδιά, που είχαν ήδη χρειαστεί να περιμένουν αρκετά μέχρι να ξεκινήσει η προβολή. Οι ενδιάμεσες συζητήσεις με την παραγωγό, όσο ενδιαφέρουσες κι αν ήταν για έναν δημοσιογράφο ή κάποιον που ασχολείται με το animation, διέκοπταν συνεχώς τη ροή της δικής τους εμπειρίας. Την ίδια στιγμή, οι γονείς καλούνταν να κρατήσουν ήσυχα τα παιδιά σε μια διαδικασία που δεν είχε σχεδιαστεί αποκλειστικά γι’ αυτά, ενώ οι δημοσιογράφοι παρακολουθούσαν μια επαγγελματική παρουσίαση μέσα στις αναμενόμενες συνθήκες μιας ανήσυχης οικογενειακής προβολής. Το αποτέλεσμα δεν αδίκησε μόνο την παρουσίαση, αλλά πιθανότατα και την ίδια την ταινία. Διότι το «Hexed» κλήθηκε να κερδίσει ένα κοινό που, πριν ακόμη γνωρίσει τους χαρακτήρες του, είχε ήδη αρχίσει να χάνει την υπομονή του.

Ίσως μια ξεχωριστή προβολή αποσπασμάτων για οικογένειες και μια δεύτερη, περισσότερο δημοσιογραφική συνάντηση με την παραγωγό να εξυπηρετούσαν καλύτερα και τις δύο πλευρές. Η μαγεία, άλλωστε, δεν βρίσκεται μόνο σε αυτό που επιλέγεις να δείξεις, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο προετοιμάζεις κάποιον να το υποδεχθεί… και σε μια διοργάνωση αφιερωμένη πρωτίστως στο νεανικό κοινό, αυτό θα έπρεπε να αποτελεί την πρώτη σκέψη, όχι την τελευταία.