«Οταν ενωμένοι αντιμετωπίζουμε τους κινδύνους, τότε νικάμε και τότε ατενίζουμε το πεπρωμένο μας με αποτέλεσμα», επισήμανε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, κατά την αντιφώνηση του στο γεύμα που παρέθεσε προς τιμήν του, στη Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Θεσσαλονίκης, ο διοικητής της Ανώτατης Στρατιωτικής Διοίκησης Ηπείρου – Μακεδονίας, αντιστράτηγος Γρηγόριος Μπουντλιάκης.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε στις επετείους της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης στις 26 Οκτωβρίου του 1912 και του “ΟΧΙ” την 28η Οκτωβρίου του 1940 και είπε πως και οι δύο επιβεβαιώνουν ότι τότε η Ελλάδα ενωμένη μεγαλουργούσε και ξεχώρισε για τον συνδυασμό δύο κινήτρων, της επιβίωσης και της τιμής.
«Η ιδιότητα μου, οι στιγμές που διανύουμε, η εποχή μας, η αβεβαιότητα που μας περιβάλλει, οι κίνδυνοι που μας περιβάλλουν απαιτούν να θυμόμαστε εκείνες τις μέρες όχι μόνο σαν ένα μάθημα ιστορίας το οποίο πρέπει να αποστηθίσουμε γιατί έτσι πρέπει. Αλλά να τις θυμόμαστε σαν ένα τεράστιο δίδαγμα που επαναλαμβανόμενο, με επιμονή, με πείσμα μας λέει πως όταν ενωμένοι αντιμετωπίζουμε τους κινδύνους, τότε νικάμε και τότε ατενίζουμε το πεπρωμένο μας με αποτέλεσμα», είπε ο κ. Τασούλας.
Μίλησε για τον ενθουσιασμό που επικράτησε μετά το “ΟΧΙ” του Μεταξά, το οποίο υιοθέτησε όλος ο ελληνικός λαός και τόνισε ενδεικτικά ότι, αν και η πρόσκληση για επιστράτευση είχε μία προθεσμία λίγων ημερών, την πρώτη μέρα ανταποκρίθηκε πάνω από το 80% των κληθέντων για επιστράτευση.
Επικαλέστηκε περιγραφές της εποχής και αναφέρθηκε στο πνεύμα του ΄40, λέγοντας: «Ο πολιτικός κόσμος ήταν είτε εκτοπισμένος, είτε παραμερισμένος, είτε φυλακισμένος. Η μεταξική δικτατορία είχε φροντίσει γι’ αυτό. Αλλά μπροστά στην ανάγκη της ελευθερίας όλα παραμερίστηκαν. Ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, μετέπειτα πρωθυπουργός, από την Κάρυστο όπου ήταν εκτοπισμένος, έστειλε επιστολή στον ίδιο τον πρωθυπουργό και ζήτησε να στρατευθεί και στρατεύθηκε και υπηρέτησε. Ο Καφαντάρης, ο Σοφιανόπουλος, ο Σοφούλης, αρχηγός των Φιλελευθέρων, ο Ζαχαριάδης που ήταν φυλακισμένος στις Φυλακές της Κέρκυρας, όλοι τους παραμέρισαν τις διαφορές τους με το καθεστώς, που προφανώς ήταν μεγάλες, κι έβαλαν πάνω από όλα την τύχη της Ελλάδος. Το ίδιο έκανε ο πνευματικός κόσμος. Βλέπουμε πως άνθρωποι, που μπορεί σήμερα να μην το φανταζόμαστε, αλλά ο Ελύτης υπηρέτησε ως ανθυπολοχαγός στο μέτωπο, ο Τερζάκης, ο Γιώργος Θεοτοκάς, ο Αγγελος Βλάχος, ο Λουκής Ακρίτας, ο Ρώμας , ο Ανδρέας Καραντώνης. Ηθοποιοί, ο Λυκούργος Καλλέρης, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, όλοι αυτοί υπηρέτησαν. Ο Τσαρούχης, ο ζωγράφος, όλοι επιστρατεύθηκαν, υπηρέτησαν την πατρίδα και έφεραν το αποτέλεσμα του “ΟΧΙ”».
«Οι νίκες το 1940 και στο Καλπάκι, αλλά και εν συνεχεία και μέσα στη Βόρειο Ηπειρο ήταν αποτέλεσμα της ανάγκης του Έθνους και να επιβιώσει αλλά και να προστατεύσει την τιμή του», σημείωσε ο κ. Τασούλας και πρόσθεσε: «Αυτά δεν έγιναν τυχαία, δεν έγιναν επειδή η Ελλάδα ήταν προορισμένη να νικήσει, έγιναν επειδή οι Ελληνες αυτόν τον προορισμό της Ελλάδας τον υπηρέτησαν ενωμένοι».
Ο Κ. Τασούλας εγκαινίασε την έκθεση «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω»
Για έναν «κοσμοπολίτη και κοσμοκαλόγερο, Βυζαντινό και Ευρωπαίο, ορθόδοξο και μοντέρνο, αντισυμβατικό και αντικομφορμιστή, “παις αεί παίζων” με τα γράμματα, τους αριθμούς και τις ζωγραφιές», έκανε λόγο, αναφερόμενος στον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, εγκαινιάζοντας την έκθεση ζωγραφικών έργων, σχεδίων και ντοκουμέντων με τίτλο «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω», που παρουσιάζεται στην Αγιορειτική Εστία, στο πλαίσιο των 61ων Δημητρίων του Δήμου Θεσσαλονίκης.
«Ο λόγιος της “Μητέρας Θεσσαλονίκης” συνέθεσε ένα ξεχωριστό έργο που αντλεί από τη βυζαντινή, δημώδη και εκκλησιαστική παράδοση, βαπτίζεται στις αναζητήσεις της λογοτεχνικής πρωτοπορίας και παραμένει ξεχωριστό, ιδιαίτερο, ακατάτακτο και άκρως γοητευτικό», τόνισε ο κ. Τασούλας, επισημαίνοντας τις βαθιές θεολογικές καταβολές του δημιουργού και την ιδιοσυγκρασιακή σχέση του με την παράδοση.
Για τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη (1908-1993), το Άγιον Όρος δεν υπήρξε απλώς ένας θρησκευτικός προορισμός, αλλά ένας τόπος βαθιάς πνευματικής εμπειρίας και εσωτερικής ζύμωσης, που τροφοδότησε αδιάκοπα τη σκέψη, τη γραφή και τη ζωγραφική του. Επισκέφθηκε τον Άθω 94 φορές, αρχής γενομένης από τον Ιούνιο του 1934. «Δεν ήταν για εκείνον απλώς ένας θρησκευτικός προορισμός, αλλά ένας τόπος μυστικής εσωτερικής ζύμωσης, ένα ανεξάντλητο πνευματικό κοίτασμα, το οποίο ανέσκαπτε συνεχώς, πλουτίζοντας το έργο του με τα πολύτιμα ευρήματά του», ανέφερε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Ο κ. Τασούλας στάθηκε ιδιαίτερα στην παρομοίωση του Αγίου Όρους από τον Πεντζίκη με τη «δεύτερη πανοπλία του Αχιλλέως». Όπως σημείωσε, η δεύτερη πανοπλία του ήρωα δεν αποτελεί οικογενειακή κληρονομιά ή απλώς σύμβολο ηρωισμού, αλλά συνδέεται με την απόφασή του να επιστρέψει στη μάχη, γνωρίζοντας ότι αυτή θα τον οδηγήσει στον θάνατο. «Αυτή η άλλη στολή είναι ο μοναχισμός, όπως τον γνώρισε και τον βίωσε στο Άγιο Όρος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στην επίσκεψη του Πεντζίκη στο Άγιον Όρος το 1952, από την οποία προέκυψαν δεκάδες πίνακες με αγιορείτικα θέματα και το περίφημο σημειωματάριό του, που αποτελεί το επίκεντρο της έκθεσης. Πρόκειται για ένα πυκνογραμμένο τετράδιο 50 σελίδων, όπου συνυπάρχουν σχέδια, σημειώσεις, καταγραφές θαυμάτων, αποτυπώσεις τοιχογραφιών, συζητήσεις με γέροντες και παρατηρήσεις για τη χλωρίδα και την πανίδα του Άθω.
«Το αγιορείτικο περιβάλλον, ανθρώπινο, κτιστό, φυσικό και υπερφυσικό θα αποτελέσει ζείδωρη πηγή καλλιτεχνικής εμπνεύσεως για τον Πεντζίκη», ανέφερε ο κ. Τασούλας, επισημαίνοντας ότι ο δημιουργός κινήθηκε δημιουργικά από τον αρχαίο στον χριστιανικό κόσμο της Ορθοδοξίας, συνδέοντας τη νεωτερική τεχνική της «ροής της συνείδησης» με τα συναξάρια, τη βυζαντινή υμνογραφία και την αγιορείτικη παράδοση. Στη ζωγραφική του, πρόσθεσε, αξιοποίησε τα διδάγματα της βυζαντινής τέχνης και τα χρώματα του αγιορείτικου τοπίου, μετατρέποντας τη ζωγραφική πράξη σε μια μορφή προσευχής και ψηλάφησης του Θείου.
Η έκθεση φωτίζει τη βαθιά και πολυδιάστατη σχέση του Πεντζίκη με τον Άθω
Η έκθεση της Αγιορειτικής Εστίας παρουσιάζει, παράλληλα με το σημειωματάριο, 73 ζωγραφικά έργα αγιορείτικης και εκκλησιαστικής θεματογραφίας, καθώς και αρχειακά τεκμήρια του Φαρμακείου Πεντζίκη και της έκθεσης ζωγραφικής του 1952, ενώ αναδεικνύεται η καθοριστική συμβολή του Αγίου Όρους στη διαμόρφωση της προσωπικής γλώσσας και της κοσμοθεωρίας του δημιουργού.
Την τελετή εγκαινίων χαιρέτισε επίσης ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης και πρόεδρος του ΔΣ της Αγιορειτικής Εστίας, Στέλιος Αγγελούδης, ο οποίος τόνισε πως για τον Δήμο Θεσσαλονίκης η υποστήριξη πρωτοβουλιών που αναδεικνύουν την πολιτιστική μας κληρονομιά και δημιουργούν γέφυρες ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, αποτελούν σταθερή προτεραιότητα. «Στον Άθω ο Πεντζίκης ανακάλυπτε ένα τρόπο να προσεγγίζει την τέχνη, τη φύση αλλά κυρίως την ανθρώπινη ύπαρξη μέσα από το πρίσμα της πίστης αλλά και της ορθόδοξης παράδοσης. Οι εικόνες, οι τοιχογραφίες, τα μοναστήρια, οι άνθρωποι και οι μικρές λεπτομέρειες της ζωής γίνονται αφορμές για στοχασμό αλλά και δημιουργία», υπογράμμισε.
Από την πλευρά του ο ιερομόναχος Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης, εκπρόσωπος της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους και Α’ αντιπρόεδρος της Αγιορειτικής Εστίας, σημείωσε πως η βυζαντινή και ορθόδοξη παράδοση, όπως βιώνεται και διαφυλάσσεται στο Άγιον Όρος, αποτέλεσε για τον Πεντζίκη όχι απλώς αντικείμενο μελέτης, αλλά ζωντανή πηγή δημιουργίας. «Το Άγιον Όρος με τη σιωπή των κελιών, την προσευχή των πατέρων, την ασκητική ζωή, τη λειτουργική παράδοση και τον πλούτο της ορθόδοξης τέχνης έγινε για αυτόν πηγή εμπνεύσεως και τύπος βαθύτερης εσωτερικής αναζητήσεως», είπε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο κλίμα, ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Β’ αντιπρόεδρος της Αγιορειτικής Εστίας, Βασίλης Γάκης ανέφερε πως ο Πεντζίκης «ανέπτυξε έναν ιδιαίτερο τρόπο να προσεγγίσει τον κόσμο, συνδέοντας την καθημερινή εμπειρία με την πίστη, τη μνήμη και την ορθόδοξη παράδοση».
Την επιμέλεια έκθεσης υπογράφει ο γιος του συγγραφέα και ζωγράφου, Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης. Την εκδήλωση συντόνισε ο διευθυντής της Αγιορετικής Εστίας Αναστάσιος Ντούρος ενώ μεταξύ άλλων παρόντες ήταν οι υφυπουργοί Πολιτισμού Ιάσων Φωτήλας και Εσωτερικών Κώστας Γκιουλέκας.
Η έκθεση «Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης: Θρέμμα του Άθω» θα φιλοξενείται στην Αγιορειτική Εστία έως τις 23 Ιανουαρίου 2027 και η είσοδος είναι ελεύθερη.
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
