Πώς ο καφές επηρεάζει τη λειτουργία του εντέρου

Η συστηματική κατανάλωση καφέ φαίνεται να επιδρά όχι μόνο στη σύνθεση των βακτηρίων του εντέρου, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ίδιο το πεπτικό σύστημα, σύμφωνα με μελέτη από τη Δανία. Για να διερευνήσουν την επίδραση του καφέ στον οργανισμό, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης ζήτησαν από ομάδα Δανών εθελοντών να καταπιούν μια μικρή ηλεκτρονική κάψουλα. Καθώς αυτή περνούσε από το γαστρεντερικό σύστημα, κατέγραφε μια σειρά από παραμέτρους, όπως τον χρόνο διέλευσης, τη θερμοκρασία, τα επίπεδα οξύτητας (pH) και τις εντερικές συσπάσεις.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, ανάλογα με τις συνήθειές τους ως προς την κατανάλωση καφέ. Στην πρώτη εντάχθηκαν όσοι έπιναν συχνά καφέ, δηλαδή από ένα έως πέντε φλιτζάνια ημερησίως για περισσότερες από τρεις από τις οκτώ ημέρες της μελέτης, ενώ στη δεύτερη όσοι κατανάλωναν το ρόφημα πιο σπάνια.

Τα ευρήματα επιβεβαίωσαν αρχικά προηγούμενες μελέτες, σύμφωνα με τις οποίες ο καφές επηρεάζει τη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος. Ειδικότερα, οι συστηματικοί καταναλωτές καφέ εμφάνιζαν μεγαλύτερη ποικιλία μικροοργανισμών στο έντερό τους σε σύγκριση με όσους έπιναν καφέ λιγότερο συχνά.

«Ίσως, όμως, ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι η συχνή κατανάλωση καφέ φαίνεται να επηρεάζει τη φυσιολογία του ίδιου του εντέρου, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί», επισημαίνει η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Φραντσέσκα Μπούτσι, υποψήφια διδάκτορας στο Τμήμα Διατροφής, Άσκησης και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης.

Η μέτρια κατανάλωση καφέ έχει ήδη συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη, κατάθλιψης και ορισμένων μορφών καρκίνου. Ωστόσο, μέχρι σήμερα παραμένουν περιορισμένες οι γνώσεις σχετικά με το πώς η συστηματική κατανάλωση καφέ επηρεάζει τις λειτουργίες του εντέρου.

Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Gut Microbiology και σε αυτήν συμμετείχαν 61 υγιείς ενήλικες από τη Δανία. Από αυτούς, οι 50 κατάπιαν μια ασύρματη ηλεκτρονική κάψουλα SmartPill®, η οποία μετέδιδε δεδομένα κατά τη διέλευσή της από το γαστρεντερικό σύστημα. Η συσκευή κατέγραφε τον χρόνο διέλευσης, την οξύτητα (pH), τη θερμοκρασία, την πίεση και τις εντερικές συσπάσεις. Η μελέτη διήρκεσε εννέα ημέρες. Για οκτώ ημέρες, οι συμμετέχοντες κατέγραφαν αναλυτικά όλα όσα έτρωγαν και έπιναν, επιτρέποντας στους ερευνητές να αποτυπώσουν τις διατροφικές τους συνήθειες και την κατανάλωση καφέ.

Παράλληλα, οι επιστήμονες εξέτασαν δείγματα ούρων για τον εντοπισμό μεταβολιτών της καφεΐνης, ώστε να υπολογίσουν με αντικειμενικό τρόπο την πρόσληψη καφέ. Συγκέντρωσαν επίσης δείγματα κοπράνων, τα οποία ανέλυσαν προκειμένου να καταγράψουν τη σύνθεση και την αφθονία των βακτηρίων του εντέρου.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, διερεύνησαν κατά πόσο η κατανάλωση καφέ συνδέεται με μεταβολές τόσο στο εντερικό μικροβίωμα όσο και στη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου.

Τα ευρήματα της μελέτης και τα αναπάντητα ερωτήματα

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι έπιναν συχνά καφέ είχαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα pH στο λεπτό έντερο σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν καφέ πιο αραιά. Παρατήρησαν επίσης ότι η μεγαλύτερη κατανάλωση καφέ συνδεόταν με αυξημένες συσπάσεις στο παχύ έντερο. Είναι, όμως, αυτές οι φυσιολογικές διαφορές ωφέλιμες ή επιβλαβείς;

«Οι εντερικές συσπάσεις μπορούν να συμβάλουν στην ομαλή πέψη, να βοηθήσουν στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας και να διατηρήσουν τους εντερικούς μυς σε καλή κατάσταση», εξηγεί η Μπούτσι.

Οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να προσδιορίσουν εάν το χαμηλότερο pH είναι ωφέλιμο ή επιβλαβές για την υγεία. Ωστόσο, το επίπεδο του pH στο λεπτό έντερο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη δραστηριότητα των πεπτικών ενζύμων και στη διάσπαση των τροφών.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι η μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει πως οι διαφορές που παρατηρήθηκαν οφείλονται αποκλειστικά στην κατανάλωση καφέ. Παρ’ όλα αυτά, ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Χένρικ Μουνκ Ρόαγκερ, εκτιμά ότι υπάρχουν σοβαροί λόγοι να θεωρείται πως ο καφές διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο.

«Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ήδη από άλλες μελέτες ότι ο καφές μπορεί να επηρεάσει διάφορες διεργασίες στο πεπτικό σύστημα, μεταξύ των οποίων και την έκκριση οξέων στο στομάχι. Επομένως, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστεύουμε ότι αυτό που παρατηρούμε δεν είναι απλώς σύμπτωση. Άλλωστε, πολλοί άνθρωποι αναφέρουν από προσωπική εμπειρία ότι ο καφές επηρεάζει την πέψη τους», σημειώνει ο αναπληρωτής καθηγητής και επικεφαλής ερευνητικής ομάδας στο Τμήμα Διατροφής, Άσκησης και Αθλητισμού.

Σύμφωνα με τον Χένρικ Μουνκ Ρόαγκερ, το επόμενο βήμα θα ήταν η διεξαγωγή μιας μελέτης παρέμβασης, στο πλαίσιο της οποίας οι ερευνητές θα ελέγχουν την ποσότητα καφέ που καταναλώνουν οι συμμετέχοντες και θα εξετάζουν τις επιπτώσεις στη φυσιολογία του εντέρου, συγκρίνοντας περιόδους αυξημένης κατανάλωσης καφέ με περιόδους πλήρους αποχής από αυτόν. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι τα ευρήματα της συγκεκριμένης και των μελλοντικών μελετών θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση ενός προβλήματος που απασχολεί μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

«Πάρα πολλοί άνθρωποι υποφέρουν από δυσκοιλιότητα και ακανόνιστες κενώσεις. Εάν κατανοήσουμε πώς ο καφές επηρεάζει την πέψη και τις εντερικές συσπάσεις, ίσως μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε αυτή τη γνώση για να ενισχύσουμε με φυσικό τρόπο την κινητικότητα του εντέρου. Κάτι τέτοιο θα ήταν εξαιρετικά σημαντικό», αναφέρει ο ερευνητής.

Πηγή: Eurekalert