Σταμπολίδης στο ΕΡΤnews: Επέστρεψε στο βάθρο του στο Μουσείο Ακρόπολης ο Ιππέας – Το μήνυμα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Στην επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι κάποια στιγμή θα επανενωθούν με το μνημείο στην Αθήνα, αλλά και στην επιστροφή του αρχαϊκού Ιππέα στο αυθεντικό βάθρο του, έπειτα από εργασίες συντήρησης, αναφέρθηκε ο γενικός διευθυντής του Μουσείου Ακρόπολης, Νίκος Σταμπολίδης, μιλώντας στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews.

Το άγαλμα του Ιππέα, ένα έργο που χρονολογείται περίπου στο 510-500 π.Χ., επέστρεψε στη θέση του στην αρχαϊκή αίθουσα του μουσείου, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης του βάθρου του. Η αποκατάσταση της σύνδεσης των δύο αρχαίων στοιχείων επιτρέπει στους επισκέπτες να προσεγγίσουν το έργο όχι μόνο ως ένα μεμονωμένο γλυπτό, αλλά και μέσα από τη σχέση του με το αρχικό του περιβάλλον, την ταυτότητα του αφιερωτή και την κοινωνία της αρχαίας Αθήνας.

Την ίδια ώρα, αναφερόμενος στο ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα, ο κ. Σταμπολίδης υπογράμμισε ότι οι διαπραγματεύσεις για την επιστροφή και την επανένωσή τους απαιτούν διακριτικότητα και προσεκτικούς χειρισμούς. «Δεν μπορώ να σας πω ημερομηνίες, αλλά πιστεύω ότι κάποια στιγμή αυτό θα πραγματοποιηθεί, γιατί το θέλει ολόκληρη η παγκόσμια κοινή γνώμη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως σημείωσε, οι δημόσιες συζητήσεις μπορούν να ενημερώνουν την κοινή γνώμη, ωστόσο τα ουσιαστικά ζητήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται από τους αρμόδιους φορείς. «Όταν γίνονται διαπραγματεύσεις και υπάρχουν επιχειρήματα υπέρ της επιστροφής και της επανένωσης, θα πρέπει κανείς να αφήνει τους ειδικούς, είτε πρόκειται για τον ίδιο τον πρωθυπουργό είτε για το υπουργείο Πολιτισμού και το Μουσείο Ακρόπολης, να κάνουν τη δουλειά τους όσο το δυνατόν αθόρυβα», τόνισε.

Ο Ιππέας επέστρεψε στο αυθεντικό βάθρο του

Δύο έως τρεις μήνες διήρκεσαν οι εργασίες που επέτρεψαν την επιστροφή του αρχαίου βάθρου από τον βράχο της Ακρόπολης στα εργαστήρια συντήρησης του μουσείου και, στη συνέχεια, την επανατοποθέτησή του στη θέση του. Σύμφωνα με τον κ. Σταμπολίδη, η διαδικασία πραγματοποιήθηκε έπειτα από μελέτες και σε συνεργασία αρχαιολόγων και συντηρητών.

Η επανένωση του αγάλματος με το βάθρο του έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συμβάλλει στην πληρέστερη κατανόηση του αρχαίου αφιερώματος. Όπως εξήγησε ο γενικός διευθυντής, η αρχαιολογική έρευνα δεν περιορίζεται στην εξέταση ενός έργου ως αυτοτελούς καλλιτεχνικής δημιουργίας, αλλά επιχειρεί να ανασυνθέσει τις συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργήθηκε και χρησιμοποιήθηκε.

Η ταυτοποίηση βασίστηκε στη μελέτη των μορφολογικών και επιγραφικών στοιχείων, καθώς και στην εξέταση των χαρακτηριστικών του βάθρου. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η επιγραφή στην πρόσθια στενή πλευρά του, καθώς, σύμφωνα με τον κ. Σταμπολίδη, η θέση της αποτελεί σημαντική ένδειξη για την αναγνώριση βάσεων που προορίζονταν για αγάλματα ιππέων.

Πριν από την ολοκλήρωση των εργασιών, το βάθρο παρουσιαζόταν με ειδική κατασκευή που περιλάμβανε πλεξιγκλάς. Η νέα τοποθέτηση επιτρέπει πλέον την καλύτερη ανάδειξη της σχέσης ανάμεσα στα δύο αρχαία στοιχεία.

Ένα κομψό αρχαϊκό έργο με ίχνη των αρχικών χρωμάτων του

Ο Ιππέας χρονολογείται στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ., περίπου στο 510-500 π.Χ., και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της αρχαϊκής γλυπτικής. Παρά το γεγονός ότι το επάνω μέρος του σώματος του αναβάτη δεν έχει διασωθεί, το έργο διατηρεί λεπτομέρειες που αναδεικνύουν την τεχνική αρτιότητα και την κομψότητά του.

Ο κ. Σταμπολίδης στάθηκε ιδιαίτερα στα ίχνη χρωμάτων που σώζονται στο άγαλμα, μεταξύ άλλων στη χαίτη του αλόγου, όπου διακρίνεται χρωματική απόδοση που έχει μεταβληθεί με την πάροδο των αιώνων. Οι λεπτομέρειες αυτές υπενθυμίζουν ότι τα αρχαία γλυπτά δεν είχαν πάντοτε τη λευκή όψη με την οποία συχνά τα φανταζόμαστε σήμερα, αλλά έφεραν χρώματα που αποτελούσαν μέρος της αρχικής καλλιτεχνικής τους εμφάνισης.

Παράλληλα, διατηρούνται στοιχεία από τα σανδάλια του ιππέα, τα οποία προσφέρουν πληροφορίες για την ενδυμασία και την απόδοση της ανθρώπινης μορφής. Για την καλύτερη κατανόηση της αρχικής κατασκευής τους, το μουσείο έχει δημιουργήσει ομοίωμα σανδαλιού, ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να αντιληφθούν με μεγαλύτερη σαφήνεια τις λεπτομέρειες του έργου.

Ο γενικός διευθυντής του μουσείου αναφέρθηκε, επίσης, στη σύγκριση του Ιππέα με άλλα έργα της ίδιας περιόδου, όπως ο Πέρσης Ιππέας, επισημαίνοντας την ιδιαίτερη φινέτσα και την κομψότητα της μορφής.

Ο Διονύσιος και το αφιέρωμα στην Ακρόπολη

Πέρα από την καλλιτεχνική και τεχνική του αξία, ο Ιππέας συνδέεται και με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο της αρχαίας Αθήνας. Στην επιγραφή του βάθρου αναφέρεται το όνομα του Διονυσίου, γιου του Ηλίου, ο οποίος, σύμφωνα με την ερμηνεία που παρουσίασε ο κ. Σταμπολίδης, αφιέρωσε το ένα δέκατο της περιουσίας του.

Το στοιχείο αυτό προσδίδει στο έργο μια επιπλέον ιστορική διάσταση, καθώς συνδέει το γλυπτό με τον αφιερωτή του και την κοινωνική πραγματικότητα της εποχής. Ο ιππέας παραπέμπει σε μια εύπορη κοινωνική ομάδα της Αθήνας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολιτικές και κοινωνικές μεταβολές οδηγούσαν σταδιακά στη διαμόρφωση της αθηναϊκής δημοκρατίας.

Όπως ανέφερε ο κ. Σταμπολίδης, η μελέτη τέτοιων ευρημάτων επιτρέπει στους αρχαιολόγους να προσεγγίσουν όχι μόνο την τέχνη, αλλά και τους ανθρώπους πίσω από αυτήν, αναζητώντας στοιχεία για την ταυτότητα, την κοινωνική θέση και τις αντιλήψεις τους.

«Οι αρχαιολόγοι είμαστε ερωτευμένοι με τις πέτρες και πίσω από τις πέτρες προσπαθούμε να δούμε τους ανθρώπους που έπλασαν αυτά τα έργα», σημείωσε χαρακτηριστικά.

«Ο Παρθενώνας είναι το μνημείο της δημοκρατίας και της αισθητικής»

Αναφερόμενος στο ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα, ο γενικός διευθυντής του Μουσείου Ακρόπολης υπογράμμισε τη διεθνή σημασία του μνημείου, κάνοντας αναφορά στην αρχιτεκτονική, την αισθητική και τη συμβολή του στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά.

Όπως επισήμανε, στη ζωφόρο του Παρθενώνα απεικονίζονται μορφές που συνδέονται με την αθηναϊκή κοινωνία, στοιχείο που ενισχύει τη σημασία της επανένωσης των Γλυπτών στο πλαίσιο του μνημείου για το οποίο δημιουργήθηκαν.

Ο κ. Σταμπολίδης απέφυγε να προσδιορίσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την επιστροφή τους, εξέφρασε, ωστόσο, την πεποίθηση ότι η επανένωση θα πραγματοποιηθεί κάποια στιγμή, επισημαίνοντας τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η διεθνής κοινή γνώμη.

Ρεπορτάζ: Χρυσίτα Νικητάκη