Με την προειδοποίηση πως η Ευρώπη δεν μπορεί να γίνει ισχυρότερη στη διεθνή σκηνή αν αποδυναμώσει τη συνοχή της στο εσωτερικό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) παρουσίασε, την Δεύτέρα (12/10), στις Βρυξέλλες την ετήσια έκθεσή της για την κατάσταση των περιφερειών και των πόλεων της ΕΕ.
Η παρουσίαση από την πρόεδρο της ΕτΠ Κάτα Τούτο σηματοδότησε την έναρξη της 24ης Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Περιφερειών και Πόλεων, η οποία διαρκεί έως τις 14 Οκτωβρίου με σύνθημα «Ισχυρές περιφέρειες, ισχυρή Ευρώπη».
Η έκθεση, έβδομη κατά σειρά, καταγράφει άνιση πρόοδο στις ευρωπαϊκές περιφέρειες. Σύμφωνα με τον «Περιφερειακό Θερμομετρητή» της ΕτΠ, αν και οι περισσότερες περιφέρειες κατέγραψαν αύξηση του ΑΕΠ, μόλις το 12% βελτιώθηκε σε έξι από τους επτά δείκτες που εξετάζονται. Στο 95% των περιφερειών αυξήθηκε η πίεση από τη γήρανση του πληθυσμού, ενώ σε μία στις δύο αυξήθηκε ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Μια Ευρώπη διευρυνόμενων ανισοτήτων
Στο πεδίο της ανταγωνιστικότητας, η ΕτΠ υπενθυμίζει ότι 30 εκατομμύρια Ευρωπαίοι εξαρτώνται από θέσεις εργασίας στη μεταποίηση, την ώρα που πολλές βιομηχανικές περιφέρειες, ιδίως στην αυτοκινητοβιομηχανία και στους ενεργοβόρους κλάδους, βρίσκονται σε παρακμή. Στην ύπαιθρο, έως 6,4 εκατομμύρια αγροτικές εκμεταλλεύσεις κινδυνεύουν να χαθούν έως το 2040, ενώ μόλις ένας στους δέκα αγρότες είναι κάτω των 40 ετών.
Ιδιαίτερα βαρύ είναι το κλιματικό αποτύπωμα, καθώς υπολογίζεται πως οι σωρευτικές απώλειες από την κλιματική αλλαγή εκτιμώνται σε € 2,4 τρισ. την περίοδο 2031 έως 2050, ενώ η πρόληψη και ο μετριασμός των φυσικών καταστροφών θα απαιτούσαν επενδύσεις € 69 δισ. ετησίως. Στη στέγαση, ένας στους δέκα πολίτες της ΕΕ αντιμετωπίζει πρόβλημα προσιτότητας, 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι είναι άστεγοι και το 75% του κτιριακού αποθέματος είναι ενεργειακά αναποτελεσματικό ή ακατάλληλο για τους θερινούς καύσωνες.
Η έκθεση συνδέει ευθέως την άμυνα με τις περιφέρειες, επισημαίνοντας πως οι βιομηχανικές συστάδες ασφάλειας και άμυνας που φιλοξενούν προσφέρουν πάνω από 600.000 άμεσες θέσεις εργασίας. Μέσω της ενδιάμεσης αναθεώρησης της πολιτικής συνοχής, οι περιφέρειες ανακατένειμαν συνολικά € 11,9 δισ. προς την άμυνα, με την ΕτΠ να προειδοποιεί πάντως ότι η πολιτική συνοχής δεν μπορεί να υποκαταστήσει έναν αμυντικό προϋπολογισμό.
Ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για την τοπική δημοκρατία, καθώς οκτώ στους δέκα αιρετούς της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης αναφέρουν αυξανόμενες πιέσεις, επτά στους δέκα έχουν υποστεί λεκτική παρενόχληση και διαδικτυακή κακοποίηση και τέσσερις στους δέκα έχουν δεχθεί απειλές σωματικής βίας.
Οι πόλεις και οι περιφέρειες πραγματοποιούν το 51% των δημοσίων επενδύσεων στην ΕΕ, όμως το δημοσιονομικό κενό που τις βαραίνει ξεπέρασε τα € 78 δισ. το 2025, εξαιτίας στάσιμων εσόδων, μειούμενων μεταβιβάσεων και αυξανόμενων δαπανών για ενέργεια, στέγαση και γήρανση. Τρεις στις τέσσερις περιφέρειες αναμένεται να χάσουν πληθυσμό έως το 2050, ενώ 135 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζουν σε περιφέρειες εγκλωβισμένες σε οικονομική στασιμότητα ή ύφεση.
Χωρίς επενδύσεις σε δεξιότητες, θέσεις εργασίας και δημόσιες υπηρεσίες, σημειώνει η έκθεση, δεν μπορεί να υπάρξει «δικαίωμα παραμονής».
Η μάχη για τον επόμενο προϋπολογισμό
Η ΕτΠ εκτιμά πως η πρόταση της Κομισιόν, με την ενίσχυση της συγκέντρωσης των αποφάσεων στο εθνικό επίπεδο, αποδυναμώνει την εδαφική διάσταση των πολιτικών της ΕΕ, καθώς τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης καταρτίζονται συχνά χωρίς δομημένη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Ως αντίβαρο προτείνει, μεταξύ άλλων, τη διατήρηση της πολιτικής συνοχής για όλες τις περιφέρειες, τη νομική κατοχύρωση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και την εφαρμογή της αρχής «μη βλάπτειν τη συνοχή» σε όλα τα προγράμματα της Ένωσης.
Η πρόεδρος της ΕτΠ δήλωσε ότι οι Περιφέρειες «απορρίπτουν το αφήγημα μιας παλιάς και ξεπερασμένης πολιτικής συνοχής» και προειδοποίησε πως «η περικοπή της συνοχής σημαίνει περικοπή των επενδύσεων στην ανταγωνιστικότητα».
Ο Αντόνιο Κόστα ζήτησε στενή συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών στα νέα σχέδια και επανέλαβε τον στόχο συμφωνίας έως το τέλος του έτους, ώστε ο νέος προϋπολογισμός να είναι λειτουργικός από τις αρχές του 2028.
Το κλίμα βαραίνει η αναθεωρημένη πρόταση της ιρλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου, που δημοσιοποιήθηκε το Σάββατο και προβλέπει περικοπές ύψους € 141 δισ., δηλαδή 8% κάτω από την πρόταση της Κομισιόν.
Περιορισμένη η ελληνική προβολή στην ετήσια έκθεση
Η Ελλάδα έχει περιορισμένη παρουσία στην έκθεση των 108 σελίδων. Δεν αναφέρεται στα δέκα βασικά συμπεράσματα, ενώ ο χάρτης με τις περισσότερες από είκοσι τοπικές ιστορίες που παρουσιάζει η ΕτΠ, από την Ιβηρική έως την Πολωνία, δεν περιλαμβάνει ελληνικό παράδειγμα. Το ίδιο ισχύει και για την Κύπρο και τη Βουλγαρία, με αποτέλεσμα η νοτιοανατολική Ευρώπη να εκπροσωπείται ελάχιστα στον χάρτη.
Οι αναφορές στη χώρα είναι αποσπασματικές. Το ελληνικό έργο υδρογόνου TRIĒRĒS, που η έκθεση τοποθετεί στην Πελοπόννησο, μνημονεύεται σε μία μόνο φράση ως παράδειγμα «κοιλάδας υδρογόνου», ενώ η Ελλάδα περιλαμβάνεται στις χώρες όπου η μείωση των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και των νέων αγροτών είναι εντονότερη. Η πιο ουσιαστική αναφορά αφορά τη λήξη των πληρωμών του NextGenerationEU στις 31 Δεκεμβρίου 2026, καθώς η Ελλάδα κατονομάζεται, μαζί με την Κροατία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ισπανία, μεταξύ των κρατών μελών όπου τα κονδύλια αυτά αντιστοιχούν σε μεγάλο μέρος του ΑΕΠ και η απώλειά τους θα γίνει αισθητή και σε τοπικό επίπεδο.
Στη σημερινή τελετή έναρξης, η Ελλάδα ακούστηκε στην ομιλία του κ. Κόστα, ο οποίος, μιλώντας για τη στεγαστική κρίση, σημείωσε ότι η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία έχει γίνει μία από τις πιο επείγουσες ανησυχίες των πολιτών «από την Κοπεγχάγη έως τη Λισαβόνα, από το Δουβλίνο έως την Αθήνα».
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
