Παναμάς και Βιετνάμ βγαίνουν από τη «μαύρη λίστα» της ΕΕ για τους φορολογικούς παραδείσους

Ο Παναμάς, του οποίου το όνομα ταυτίστηκε διεθνώς με τη φοροαποφυγή μετά τη διαρροή των «Panama Papers», βγαίνει έπειτα από έξι χρόνια από την ευρωπαϊκή «μαύρη λίστα» των φορολογικών παραδείσων.

Το Συμβούλιο ECOFIN, που συνεδρίασε σήμερα στο Λουξεμβούργο, αποφάσισε να διαγράψει τον Παναμά και το Βιετνάμ από τον κατάλογο της ΕΕ με τις μη συνεργάσιμες φορολογικές δικαιοδοσίες (Παράρτημα Ι) και να τις μεταφέρει στο Παράρτημα ΙΙ, τη λεγόμενη «γκρίζα λίστα», έως ότου ολοκληρωθεί νέα αξιολόγησή τους από το Παγκόσμιο Φόρουμ του ΟΟΣΑ για τη διαφάνεια και την ανταλλαγή πληροφοριών για φορολογικούς σκοπούς. Με την αναθεώρηση αυτή, ο κατάλογος μειώνεται από δέκα σε οκτώ δικαιοδοσίες.

Σύμφωνα με το Συμβούλιο, ο Παναμάς μεταρρύθμισε το καθεστώς απαλλαγής του εισοδήματος αλλοδαπής προέλευσης, το οποίο οι Βρυξέλλες χαρακτήριζαν επιβλαβές και το οποίο αποτελούσε επί χρόνια το βασικό εμπόδιο για τη διαγραφή του.

Η αλλαγή δεν είναι μόνο συμβολική, αφού οι δικαιοδοσίες του Παραρτήματος Ι υπόκεινται σε αμυντικά φορολογικά μέτρα των κρατών μελών, όπως η μη αναγνώριση δαπανών προς οντότητες που εδρεύουν εκεί ή η αυξημένη παρακράτηση φόρου. Για ευρωπαϊκές, και ελληνικές, επιχειρήσεις με δομές στον Παναμά, που διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα νηολόγια του κόσμου, η μετάβαση στη «γκρίζα λίστα» ελαφρύνει το πλαίσιο των συναλλαγών, χωρίς ωστόσο να το εξομαλύνει οριστικά.

Το Βιετνάμ, από την πλευρά του, πραγματοποιεί μια ταχεία αναστροφή. Βρισκόταν στη γκρίζα λίστα ήδη από τον πρώτο κατάλογο του Δεκεμβρίου 2017, αλλά τον περασμένο Φεβρουάριο υποβιβάστηκε στη μαύρη, όταν το Παγκόσμιο Φόρουμ του ΟΟΣΑ του απέδωσε συνολική βαθμολογία «μη συμμορφούμενο» ως προς την ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών κατόπιν αιτήματος. Οκτώ μήνες και μια σειρά μεταρρυθμίσεων αργότερα, επιστρέφει στο Παράρτημα ΙΙ. Η ταχύτητα της αντίδρασης του Ανόι, μιας οικονομίας που συνδέεται με την ΕΕ με Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών σε ισχύ από το 2020, δείχνει πόσο αποτελεσματικός μοχλός πίεσης παραμένει η λίστα για εταίρους με ισχυρό εμπορικό συμφέρον στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η νέα σύνθεση της μαύρης λίστας έχει το δικό της πολιτικό ενδιαφέρον. Σε αυτήν παραμένουν η Αμερικανική Σαμόα, η Ανγκουίλα, το Γκουάμ, το Παλάου, η Ρωσία, οι Νήσοι Τερκς & Κάικος, οι Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι και το Βανουάτου. Πέντε από τις οκτώ δικαιοδοσίες είναι εδάφη των Ηνωμένων Πολιτειών ή υπερπόντια εδάφη του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ η Ρωσία βρίσκεται στον κατάλογο από τον Φεβρουάριο του 2023. Οι Νήσοι Τερκς και Κάικος προστέθηκαν τον περασμένο Φεβρουάριο, έπειτα από ανησυχίες του ΟΟΣΑ για την εφαρμογή των κανόνων οικονομικής υπόστασης. Οργανώσεις για τη φορολογική δικαιοσύνη επικρίνουν εδώ και χρόνια τον κατάλογο ότι εστιάζει σε μικρές νησιωτικές οικονομίες, ενώ εκ κατασκευής δεν αφορά τα κράτη μέλη της ΕΕ, οι φορολογικές πρακτικές των οποίων εξετάζονται σε εσωτερικό επίπεδο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Αθήνα και τη Λευκωσία έχει το γεγονός ότι στη γκρίζα λίστα παραμένει η Τουρκία, με εκκρεμείς δεσμεύσεις. Η παρουσία της Άγκυρας στο Παράρτημα ΙΙ έχει συνδεθεί με την άρνησή της να εφαρμόσει την αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών με την Κύπρο. Αντίθετα, το Μπελίζ διαγράφεται από το Παράρτημα ΙΙ, αφού έλαβε θετική αξιολόγηση από το Παγκόσμιο Φόρουμ για τα συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών.