Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Έτοιμο για έρευνες το γαλλικό πλοίο – «Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα» απαντά η Αθήνα στον Φιντάν

«Πράσινο» φως δόθηκε στις θαλάσσιες έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, μετά την έκδοση της ΝAVTEX από το Yπουργείο Eξωτερικών.

Σε πλήρη συντονισμό Αθήνα και Λευκωσία θωρακίζουν θεσμικά τις κινήσεις τους, με τις προετοιμασίες στο γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo να είναι στην τελική ευθεία, καθώς αναμένεται να αποπλεύσει από το Ηράκλειο τη Δευτέρα για εξάμηνες έρευνες στην περιοχή από την Κάρπαθο μέχρι την Κύπρο, για το μεγάλο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, το οποίο προβλέπεται να επεκταθεί στη συνέχεια έως το Ισραήλ.

Η έκδοσή της ελληνικής NAVTEX προκάλεσε την αντίδραση της τουρκικής πλευράς, η οποία απάντησε με αντι -NAVTEX και ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, εμμένοντας στις μονομερείς διεκδικήσεις που είχε καταθέσει στον ΟΗΕ το 2020.
Ακαριαία ήταν η αντίδραση της Αθήνας. Διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν πως το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας είναι απολύτως σαφές και δεν αφήνει κανένα περιθώριο για παρερμηνείες.
«Οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου VB Abeille Marengo θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας».

Μήνυμα αποφασιστικότητας για την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας απηύθυνε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας από την Κρήτη. «Η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της στα χωρικά της ύδατα και στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Το ίδιο κάνει και η Κύπρος. Πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό έργο που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και φυσικά δεν πρόκειται για καμία πρόκληση της Ελλάδας απέναντι σε κανέναν», τόνισε ο κ. Τασούλας.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών, Τάσος Χατζηβασιλείου τόνισε στο ΕΡΤnews πως «δεν εντυπωσιάζεται κανείς ή εκπλήσσεται με την τουρκική αντίδραση. Η αντι NAVTEX oυσιαστικά εδράζεται στη γνωστή έωλη θεωρία που ήδη έχει παρουσιάσει η Άγκυρα εδώ και έξι χρόνια. Η κυβέρνηση δεν φοβάται ούτε δειλιάζει να ασκεί τα δικαιώματά της χώρας σε κάθε σημείο».

Η τουρκική πλευρά επιχειρεί παράλληλα να μεταφέρει το ζήτημα από την αμφισβήτηση των συντεταγμένων στην απαίτηση συναίνεσης της Τουρκίας για την εκτέλεση των εργασιών.

Κοινός βηματισμός Αθήνας και Λευκωσίας απέναντι στις τουρκικές κινήσεις

Συνεχή συντονισμό και κοινή στρατηγική διατηρούν Ελλάδα και Κύπρος γύρω από το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, μετά και τις τελευταίες κινήσεις της Άγκυρας σχετικά με τις NAVTEX και τις έρευνες για την πόντιση του καλωδίου.

Σύμφωνα με τον ανταποκριτή του ΕΡΤnews στη Λευκωσία, Κωστή Κωνσταντίνου, ανώτερη διπλωματική πηγή αναφέρει ότι , Αθήνα και Λευκωσία βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία και εφαρμόζουν κοινό επιχειρησιακό σχεδιασμό, καθώς και κοινή αντιμετώπιση της τουρκικής αμφισβήτησης. Όπως τονίζεται, οι δύο χώρες προχωρούν στις δικές τους διαδικασίες αδειοδότησης και ναυτιλιακής ενημέρωσης, χωρίς να αναγνωρίζουν οποιοδήποτε δικαίωμα της Τουρκίας να εγκρίνει ή να παρεμβαίνει στις εργασίες του έργου.

Υπενθυμίζεται ότι η κυπριακή NAVTEX αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις 19 Νοεμβρίου, περίπου δύο εβδομάδες μετά την αντίστοιχη ελληνική, γεγονός που αναδεικνύει τον συντονισμό των δύο πλευρών στην υλοποίηση του έργου.

Την ίδια ώρα, η Λευκωσία εμφανίζεται συγκρατημένη απέναντι στην αλλαγή τόνου από την Άγκυρα. Κυπριακές διπλωματικές πηγές υπογραμμίζουν ότι η τοποθέτηση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, σύμφωνα με την οποία «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», δεν αρκεί από μόνη της για να αρθούν οι επιφυλάξεις.

Όπως επισημαίνουν, η Τουρκία μόλις μία ημέρα νωρίτερα χαρακτήριζε «μη εξουσιοδοτημένες» τις NAVTEX Ελλάδας και Κύπρου, προβάλλοντας αξιώσεις περί τουρκικής έγκρισης για έρευνες σε περιοχές που διεκδικεί. Για τον λόγο αυτό, Αθήνα και Λευκωσία αναμένουν να διαπιστώσουν στην πράξη εάν η τουρκική πλευρά θα τηρήσει τη μετριοπαθέστερη στάση που εμφανίζεται να υιοθετεί στις τελευταίες δηλώσεις της.

Η έκδοση αντι- NAVTEX από την Τουρκία

Είμαστε πλήρως αποφασισμένοι να προστατεύσουμε τα κυριαρχικά δικαιώματά μας που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσουμε να ακολουθούμε μια προσέγγιση που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό στην περιοχή.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών, Γιάννης Λοβέρδος μιλώντας στο ραδιόφωνο του ΕΡΤnews χαρακτήρισε προκλητική την τουρκική αντίδραση σημειώνοντας ότι «η κοινοπραξία είχε υποχρέωση να ζητήσει άδεια μόνον από την Ελλάδα και από καμία άλλη χώρα. Θα περάσει μόνο από τα χωρικά ύδατα της Ελλάδος στα διεθνή ύδατα, στα οποία φυσικά δεν μπορεί να παρέμβει η Τουρκία ή καμιά άλλη χώρα. Ελπίζουμε ότι θα γίνει ομαλά. Αυτή είναι η εκτίμησή μας και δεν θα υπάρξει κάποια παρεμπόδιση από κανέναν. Αλλά εάν χρειαστεί, θα το αντιμετωπίσουμε επιχειρησιακά».

Χακάν Φιντάν μετά την ανακοίνωση της αντι -NAVTEX

Σε χαμηλούς τόνους κινείται προς το παρόν η αντίδραση της Τουρκίας μετά τις τελευταίες εξελίξεις, σύμφωνα με όσα μετέδωσε η ανταποκρίτρια του ΕΡΤnews στην Άγκυρα, Ελβίρα Κρίθαρη. Όπως ανέφερε, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση μετά τη δημοσιοποίηση της NAVTEX, ενώ ακολούθησαν και δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.

«Όλα καλά, όλα φυσιολογικά», φέρεται να δήλωσε ο κ. Φιντάν στην εφημερίδα «Καθημερινή», σε μία τοποθέτηση που αφήνει περιθώρια διαφορετικών ερμηνειών. Και αυτό γιατί η επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, που εκδόθηκε το βράδυ της Πέμπτης, υπογράμμιζε ότι πρόκειται για μια διαδικασία η οποία απαιτεί τη συναίνεση της Τουρκίας και η οποία, σύμφωνα με την Άγκυρα, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Παράλληλα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο Χακάν Φιντάν είχε επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, με τις δύο πλευρές να συζητούν τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στήριξη της Ελλάδας από τη Γαλλία

Σαφές μήνυμα στήριξης των ελληνικών πρωτοβουλιών εκπέμπει η Γαλλία.
Η υπουργός Άμυνας της χώρας Κατρίν Βοτρίν επισημαίνει ότι η επιχειρησιακή συνεργασία Αθήνας και Παρισιού ενισχύεται μέσω στρατηγικών έργων. «Η Γαλλία συμμετέχει ενεργά στην υπεράσπιση των συμφερόντων ασφαλείας της Ελλάδας.
Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί ζώνη στρατηγικού ενδιαφέροντος για την ελευθερία κινήσεων των ενόπλων δυνάμεών μας, γεγονός που εξηγεί τη συστηματική παρουσία μας στην περιοχή», τόνισε η κα. Βοτρίν στα «Νέα».

Η απάντηση της Αθήνας στον Φιντάν

Άμεση ήταν η αντίδραση της Αθήνας στις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν σχετικά με τις NAVTEX και το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Διπλωματικές πηγές ξεκαθάρισαν ότι «η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά», υπογραμμίζοντας πως η Ελλάδα είναι η μόνη αρμόδια χώρα για την αδειοδότηση του έργου και ενεργεί αποκλειστικά βάσει του Διεθνούς Δικαίου.

«Η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά. Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα, έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει», ήταν η απάντηση διπλωματικών πηγών στο σχόλιο του Χακάν Φιντάν.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Ελλάδα έχει πράξει όσα προβλέπονται από το Διεθνές Δίκαιο και θα συνεχίσει να κινείται στην ίδια κατεύθυνση, απορρίπτοντας τη θέση της Άγκυρας ότι απαιτείται τουρκική συναίνεση για τη διεξαγωγή ερευνών και εργασιών στην περιοχή.

Οι τουρκικές διατυπώσεις θεωρούνται από την Αθήνα ιδιαίτερα σημαντικές σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο, καθώς δεν περιορίζονται στην αμφισβήτηση των θαλάσσιων ορίων, αλλά επιχειρούν να θέσουν ζήτημα έγκρισης από την Τουρκία για την υλοποίηση του έργου. Η ελληνική πλευρά απορρίπτει σταθερά αυτή τη θέση, επιμένοντας ότι η αδειοδότηση ερευνών σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Παράλληλα, κυβερνητικές πηγές υπενθυμίζουν ότι η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων από την Τουρκία στον ΟΗΕ το 2020 δεν συνιστά διεθνή αναγνώριση των τουρκικών αξιώσεων.

Το μήνυμα της ελληνικής κυβέρνησης παραμένει αμετάβλητο και έχει διατυπωθεί επανειλημμένα από τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών: Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που αδειοδοτεί το έργο και προχωρά στην υλοποίησή του σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Τυχόν ενημέρωση της Τουρκίας ή άλλων γειτονικών χωρών από τη γαλλική εταιρεία που συμμετέχει στο έργο δεν συνιστά διαδικασία λήψης άδειας ή συναίνεσης.

Σε άμεση ισχύ η ελληνική NAVTEX

Η ελληνική πλευρά την Παρασκευή (6/11), μέσω του σταθμού Ηρακλείου, εκδίδοντας τη ναυτική οδηγία, προσδιόρισε και τη θαλάσσια περιοχή στην οποία θα κινηθεί το γαλλικό πλοίο από τις 6 Νοεμβρίου έως τις 6 Μαρτίου του ερχόμενου έτους, καλύπτοντας το σύνολο της διαδρομής πόντισης του καλωδίου μέχρι και την κυπριακή ΑΟΖ.

Το σκάφος, που έχει επιλεγεί από τη γαλλική εταιρεία η οποία υλοποιεί το έργο, θα πραγματοποιήσει βυθομετρικές και τεχνικές έρευνες στη θαλάσσια περιοχή όπου προβλέπεται να ποντιστεί το καλώδιο. Πρόκειται για ένα πρώτο και ιδιαίτερα κρίσιμο στάδιο, καθώς θα καθοριστεί με ακρίβεια η διαδρομή που θα ακολουθήσει η ηλεκτρική διασύνδεση και θα εντοπιστούν τυχόν εμπόδια ή σημεία που απαιτούν παρεμβάσεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες, θα προηγηθεί καθαρισμός της περιοχής σε ζώνη περίπου 50 μέτρων, ώστε η πόντιση του καλωδίου να πραγματοποιηθεί με απόλυτη ασφάλεια και σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές του έργου.

Το πλοίο βρίσκεται στην περιοχή από τις 27 Οκτωβρίου και όλο το προηγούμενο διάστημα πραγματοποιήθηκαν οι απαραίτητες προετοιμασίες. Πλέον αναμένεται η τελική εντολή για να αποπλεύσει με προορισμό τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου, όπου θα ξεκινήσουν οι εργασίες.

Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου έχει έντονη γεωπολιτική και γεωστρατηγική σημασία, ενώ η έναρξη των ερευνών αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό τεστ επί του πεδίου μετά τις πρόσφατες αντιδράσεις της Τουρκίας και την ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Στα τμήματα βόρεια της Κρήτης, που περιλαμβάνουν και διεθνή ύδατα, οι έρευνες έχουν ήδη ολοκληρωθεί και πλέον το κύριο βάρος μετατοπίζεται στο τμήμα από την περιοχή ανατολικά της Κάσου έως τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ.
Παράλληλα, η Κύπρος εξέδωσε τη δική της NAVTEX για τις έρευνες στη δική της ΑΟΖ, με ισχύ από 19 Νοεμβρίου έως 19 Μαρτίου. Με αυτόν τον τρόπο οι δύο χώρες διασφαλίζουν ολόκληρη τη διαδρομή.
Είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Κύπριο ομόλογό του.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς το ερευνητικό πλοίο αναμένεται να επιστρέψει στην περιοχή ανατολικά της Κάσου, όπου οι έρευνες είχαν διακοπεί το καλοκαίρι του 2024 μετά την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται το πρώτο ουσιαστικό τεστ επί του πεδίου για τις προθέσεις των δύο πλευρών.

Πώς τοποθετούνται τα κόμματα της αντιπολίτευσης

Αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης προκάλεσε η έκδοση της NAVTEX για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου και η επανεκκίνηση των διαδικασιών για την υλοποίηση του έργου. Κοινός τόπος για τα περισσότερα κόμματα είναι ότι το έργο πρέπει να προχωρήσει, ωστόσο διατυπώνονται διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τη διαχείριση των τουρκικών αντιδράσεων και τη συνολική στρατηγική της κυβέρνησης.

Το ΠΑΣΟΚ επαναλαμβάνει ότι πρόκειται για έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος με σημαντική ενεργειακή και γεωπολιτική αξία για την Ελλάδα και την Κύπρο. Ο εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος, Κώστας Τσουκαλάς, τόνισε ότι η κυβέρνηση οφείλει να παραμείνει προσηλωμένη στον εθνικό στόχο, υπογραμμίζοντας πως το Διεθνές Δίκαιο καλύπτει πλήρως τη χώρα και ότι απαιτείται αρραγές εθνικό μέτωπο για την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Από την πλευρά του ΚΚΕ, η Διαμάντω Μανωλάκου υποστήριξε ότι το έργο δεν εξυπηρετεί τις ανάγκες των λαών Ελλάδας και Κύπρου, αλλά τα συμφέροντα μεγάλων ενεργειακών ομίλων. Παράλληλα χαρακτήρισε απαράδεκτες τις τουρκικές αξιώσεις επί ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, εκφράζοντας ωστόσο την αντίθεση του κόμματος στη μετατροπή της Ελλάδας σε ενεργειακό κόμβο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, μέσω της Ρένας Δούρου, έθεσε το ερώτημα πώς η κυβέρνηση σκοπεύει να αποτρέψει την επανάληψη των γεγονότων της Κάσου, όταν τουρκικά πλοία είχαν παρεμποδίσει τις εργασίες πόντισης. Το κόμμα ζητεί σαφή εθνική στρατηγική και διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με την Τουρκία, με ξεκάθαρες «κόκκινες γραμμές» στην προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Στο ίδιο μήκος κύματος, στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ επισημαίνουν ότι η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης είναι προς το συμφέρον της χώρας, εκφράζοντας όμως ανησυχία για ενδεχόμενη δημιουργία τετελεσμένων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις τουρκικές διεκδικήσεις στην περιοχή.

Η τομεάρχης παιδείας της ΕΛ.ΑΣ. και μέλος της Πολιτικής Επιτροπής του κόμματος, Ιωάννα Λαλιώτου μιλώντας στο ΕΡΤnews Radio 105,8 σχολίασε επίσης τις εξελίξεις με την ηλεκτρική διασύνδεση και την έκδοση της NAVTEX και τόνισε πως μακάρι να επιτευχθεί η πόντιση του καλωδίου, καθώς είναι προς το συμφέρον της χώρας.

Τέλος, ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης Κυριάκος Βελόπουλος κατηγόρησε την κυβέρνηση για διστακτικότητα απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις, υποστηρίζοντας ότι το έργο πρέπει να προχωρήσει χωρίς φόβο και χωρίς υποχωρήσεις στα ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων.