Μελέτη προειδοποιεί ότι τα τρία τέταρτα των άγριων σπονδυλωτών έχουν εξαφανιστεί τα τελευταία 50 χρόνια

Ο πληθυσμός των άγριων σπονδυλωτών έχει μειωθεί κατά μέσο όρο 73 τοις εκατό από το 1970 έως το 2022. Οι μεγαλύτερες απειλές για αυτά τα ζώα είναι η απώλεια και υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων, η υπερκατανάλωση φυσικών πόρων, η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση, τα εισαγόμενα είδη ή οι ασθένειες. Οι πληθυσμοί των γλυκών νερών υφίστανται τη μεγαλύτερη ζημιά, με μια μέση μείωση της τάξης του 85 τοις εκατό. Αυτό αναφέρεται στην Έκθεση “Ζωντανός Πλανήτης 2026”.

Η μεγαλύτερη πτώση στους πληθυσμούς των άγριων σπονδυλωτών κατά την παρακολούθηση συνέβη στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, με μείωση 95 τοις εκατό, ακολουθούμενη από την Αφρική, με πτώση 80 τοις εκατό. Στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία, περίπου το 23 τοις εκατό αυτών των πληθυσμών ζώων έχουν μειωθεί. Τα αποτελέσματα βασίζονται σε δεδομένα από αλλαγές σε 35.803 παρακολουθούμενους πληθυσμούς 5.790 ειδών σπονδυλωτών.

“Αυτή η επιδείνωση συμβαίνει αυτή τη στιγμή με ταχύτητα χωρίς προηγούμενο στην ανθρώπινη ιστορία,” αναφέρει η έκθεση των 150 σελίδων.

Κάθε φυτό, κάθε ζώο, κάθε μύκητας και κάθε μικροοργανισμός στη Γη είναι μέρος ενός ενιαίου ζωντανού συστήματος, και εμείς είμαστε μέρος αυτού.Έκθεση Ζωντανός Πλανήτης 2026.

Σύμφωνα με τη διευθύντρια του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση (WWF) της Τσεχίας, Λένκα Φρίτσoβα, μια σημαντική αιτία της απώλειας φυσικών ενδιαιτημάτων για τα ζώα είναι η μεγάλη παγκόσμια παραγωγή τροφίμων και τα απόβλητα τροφίμων, με τα ορυκτά καύσιμα να συμβάλλουν αρνητικά, καθώς παράγουν περίπου τρία τέταρτα των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και η αναποτελεσματική χρηματοδότηση για αποκατάσταση της φύσης. “Για το 2023, για παράδειγμα, δαπανήθηκαν 7,3 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ σε δραστηριότητες που βλάπτουν τη φύση, αλλά μόνο 220 δισεκατομμύρια δολάρια για την προστασία και αποκατάσταση της,” δήλωσε η Φρίτσoβα.

Ο εκπρόσωπος της διευθύντριας του WWF Τσεχίας, Γιαν Φρέιντινγκερ, παρατήρησε ότι η μεγαλύτερη μείωση των σπονδυλωτών παρατηρείται σε γεωργικά τοπία και νερό. Σύμφωνα με αυτόν, από το 1982, το 42 τοις εκατό των πουλιών σε αγρούς έχουν εξαφανιστεί, το 61 τοις εκατό ειδών ψαριών απειλούνται και δεκαεννέα είδη πεταλούδων έχουν εξαφανιστεί.

Οι πεταλούδες αλλάζουν λόγω της κλιματικής αλλαγής και της εντατικής γεωργίας (στα τσέχικα)

“Αυτή τη χρονιά είχαμε την πιο ξηρή άνοιξη στην Τσεχία τουλάχιστον από το 1961. Έχουμε ένα τοπίο που δεν μπορεί να συγκρατήσει το νερό; πάνω από ένα εκατομμύριο εκτάρια γης έχουν αποστραγγιστεί. Το κράτος δαπανά περίπου 1,096 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για την καταπολέμηση της ξηρασίας, αλλά μόνο κατά μέσο όρο 73,6 εκατομμύρια ευρώ πηγαίνουν στην αποκατάσταση των φυσικών υδάτινων στοιχείων,” εξηγεί ο Φρέιντινγκερ.

Έργα προστασίας

Σε ορισμένες περιοχές, η απώλεια των άγριων ζώων συμβαίνει πολύ πιο γρήγορα από ό,τι σε άλλες, ενώ ορισμένα είδη και οικοσυστήματα είναι σταθερά ή ακόμη και ανακάμπτουν. Σχεδόν οι μισοί από τους πληθυσμούς που παρακολουθούνται από το WWF είναι σταθεροί ή αναπτυσσόμενοι. “Αυτό είναι σημαντικό γιατί μας δείχνει ότι η μείωση δεν είναι αναστρέψιμη. Όπου οι άνθρωποι έχουν καταβάλει προσπάθεια, τα άγρια ζώα έχουν επιστρέψει,” δηλώνει η φετινή έκθεση.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα είναι οι τίγρεις. Το 2010, παρέμεναν μόνο περίπου 3.200 τίγρεις στην άγρια φύση, και φαινόταν ότι αυτό το είδος οδηγούνταν προς εξαφάνιση. Ωστόσο, μέχρι το 2025, ο πληθυσμός είχε αυξηθεί σε περίπου 5.700 άτομα, που αντιπροσωπεύει αύξηση άνω του εβδομήντα τοις εκατό. Οι πληθυσμοί τόνου στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό, οι οποίοι είχαν καταρρεύσει μετά από δεκαετίες υπεραλίευσης, έχουν ανακάμψει σε τέτοιο βαθμό που κανένας από αυτούς δεν θεωρείται αυτή τη στιγμή απειλούμενος. Ο πληθυσμός των ελεφάντων στη Νότια Αφρική είναι σταθερός ή σε αύξηση σε πολλές περιοχές όπου οι τοπικές κοινότητες συμμετέχουν στη διατήρηση. Το 2025, η χελώνα “δερματίνης” έγινε η πρώτη θαλάσσια χελώνα που επαναταξινομήθηκε από “απειλούμενη” σε “λιγότερη ανησυχία,” μετά από πενήντα χρόνια προσπάθειας σε περισσότερες από ογδόντα χώρες όπου αυτές οι χελώνες αναπαράγονται.

Οι ελέφαντες χρησιμοποιούν δεκάδες φυτικά είδη για θεραπεία (στα τσέχικα)

Ωστόσο, αυτές οι ανακτήσεις χρειάστηκαν δεκαετίες. Απαιτούσαν από τους ανθρώπους να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς να γνωρίζουν αν οι προσπάθειές τους θα αποδώσουν και συχνά ενεργούσαν υπό πίεση από πολιτικούς και μεγάλες εταιρείες. Επίσης, έπρεπε να υπομείνουν μεγάλες περιόδους κατά τις οποίες φαινόταν ότι τίποτα δεν άλλαζε ορατά.

“Στο πεδίο της διατήρησης της φύσης, η ελπίδα είναι μια διαδικασία που κρατά τους ανθρώπους εμπλεκόμενους μακροπρόθεσμα στην αντιμετώπιση σύνθετων και αβέβαιων προκλήσεων. Αποτελείται από τέσσερα στοιχεία,” περιγράφουν οι συγγραφείς της έκθεσης. Το πρώτο από αυτά είναι ένας στόχος που συνδέεται με κάτι που το άτομο ή η κοινότητα εκτιμά. Το δεύτερο είναι ένα αξιόπιστο μονοπάτι προς αυτόν τον στόχο, ένα σχέδιο που μπορεί να προσαρμοστεί σε μεταβαλλόμενες συνθήκες και νέες πληροφορίες. Το τρίτο είναι μια αίσθηση αυτοεκτίμησης, η πεποίθηση ότι η δουλειά που κάνεις μπορεί να έχει σημασία. Το τέταρτο είναι η ανθεκτικότητα, η ικανότητα να συνεχίσεις ακόμη και όταν η πρόοδος σταματά και να βρεις νέα μονοπάτια όταν τα παλιά κλείνουν. “Αυτά τα τέσσερα στοιχεία ενισχύουν το ένα το άλλο. Όταν ενισχύονται σε ομάδες ανθρώπων, κοινότητες, τομείς και σύνορα, η ελπίδα γίνεται συλλογική. Η συλλογική ελπίδα είναι ο πιο αξιόπιστος δείκτης που έχουμε για το αν θα συμβεί ουσιαστική αλλαγή,” αναφέρει η έκθεση.

Σύμφωνα με τη Φρίτσoβα, αυτά τα παραδείγματα δείχνουν ότι η διατήρηση της φύσης μπορεί να αποδώσει μετρήσιμα αποτελέσματα. Ωστόσο, η απλή προστασία μεμονωμένων ειδών και η αποκατάσταση των ενδιαιτημάτων τους δεν θα είναι επαρκής για να σταματήσει η συνολική μείωση της βιοποικιλότητας· αυτό μπορεί να ανατραπεί μόνο μέσω συστημικών αλλαγών.

Για την έκθεση

Η Έκθεση “Ζωντανός Πλανήτης” είναι μια δημοσίευση της WWF που εκδίδεται κάθε δύο χρόνια. Το βασικό της θεμέλιο είναι ο Δείκτης Ζωντανός Πλανήτης, ο οποίος επεξεργάζεται από την Ζωολογική Εταιρεία στο Λονδίνο.

Το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση είναι η μεγαλύτερη περιβαλλοντική οργάνωση στον κόσμο, που δραστηριοποιείται σε πάνω από εκατό χώρες. Επικεντρώνεται στην προστασία απειλούμενων ειδών και φυσικών ενδιαιτημάτων.

Σύνδεσμος προς την έκθεση (στα αγγλικά)

Ένα άρθρο γραμμένο από Tomáš Karlík (CT), που δημοσιεύθηκε αρχικά στις 9 Οκτωβρίου 2026, 14:05 (θερινή ώρα Κεντρικής Ευρώπης)