Προϋπολογισμός τεστ για την κυβέρνηση Μπέρναμ – Παροχές υπό ασφυκτικές δημοσιονομικές πιέσεις

Ο υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι παρουσίασε τον πρώτο προϋπολογισμό της κυβέρνησης Άντι Μπέρναμ, με βασική προτεραιότητα την ανακούφιση από την ακρίβεια και την ενίσχυση των επενδύσεων. Απέφυγε γενικευμένες αυξήσεις φόρων στους μισθούς, επιλέγοντας στοχευμένη φορολόγηση τραπεζών και εισοδημάτων από περιουσία. Ωστόσο, το υψηλό κόστος δανεισμού περιορίζει σημαντικά τα δημοσιονομικά περιθώρια.

…ανταπόκριση από το Λονδίνο: Ευδοξία Λυμπέρη…

Οι δέκα σημαντικότερες ανακοινώσεις

1. Έκτακτη ενεργειακή ενίσχυση £100. Περίπου 20 εκατομμύρια νοικοκυριά στην Αγγλία, στις κατηγορίες Council Tax A–D, θα λάβουν £100 από τον Ιανουάριο του 2027. Το πρόγραμμα κοστίζει £2,6 δισ., με αντίστοιχη χρηματοδότηση για τις αποκεντρωμένες κυβερνήσεις.
2. Αλλαγές στους λογαριασμούς ενέργειας. Παρατείνεται η μείωση ΦΠΑ στο ηλεκτρικό ρεύμα έως τον Ιούλιο του 2027, με εκτιμώμενο όφελος £50 ετησίως. Καταργείται από το 2027 ή αργότερα το πάγιο φυσικού αερίου, αλλά το κόστος μεταφέρεται στην κιλοβατώρα, επομένως δεν θα ωφεληθούν όλοι.
3. Καύσιμα, μισθοί και κοινωνική στήριξη. Παρατείνεται η μείωση του φόρου καυσίμων κατά 5 πένες ανά λίτρο έως την 1η Ιουλίου 2027. Ο κατώτατος μισθός αυξάνεται κατά 3,9%, ενώ προωθούνται αλλαγές στο επίδομα φροντιστών υγείας και επέκταση της αμειβόμενης γονικής άδειας.
4. Πρόσθετη φορολόγηση τραπεζών και εισοδημάτων από περιουσία. Ο πρόσθετος φόρος στα τραπεζικά κέρδη αυξάνεται από 3% σε 6% για 15 μήνες. Από τον Απρίλιο του 2027 αυξάνονται κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες οι συντελεστές φορολόγησης εισοδημάτων από ενοίκια και αποταμιεύσεις εκτός φορολογικά προστατευμένων λογαριασμών.
5. Φοροελαφρύνσεις μικρών επιχειρήσεων. Το όριο πλήρους απαλλαγής από τον φόρο επαγγελματικών ακινήτων αυξάνεται από £12.000 σε £18.000 για επιλέξιμα καταστήματα, χώρους εστίασης και αναψυχής. Περίπου 70.000 επιπλέον επιχειρήσεις απαλλάσσονται, ενώ αυστηροποιείται η είσπραξη ΦΠΑ μέσω διαδικτυακών πλατφορμών.
6. 6.Άμυνα, ΝΑΤΟ και Ουκρανία. Έως £5 δισ. σε επενδύσεις και δανεισμό για τη βρετανική αμυντική βιομηχανία την επόμενη τετραετία. Αρχίζουν διαπραγματεύσεις με Φινλανδία, Πολωνία και Ολλανδία για κοινό αμυντικό χρηματοδοτικό μηχανισμό. Ανακοινώνονται επίσης πάνω από £10 δισ. πρόσθετης στήριξης στην Ουκρανία, κυρίως μέσω οικονομικής βοήθειας, εγγυήσεων και πιστωτικών διευκολύνσεων. Η λεπτομερής χρηματοδότηση του στόχου αμυντικών δαπανών 3,5% του ΑΕΠ παραπέμπεται στην αναθεώρηση δαπανών του 2027.
7. Νέο φορολογικό κίνητρο για ιδρυτές επιχειρήσεων. Θεσπίζεται το Founders’ Relief, με φορολόγηση κεφαλαιακών κερδών μόλις 10% για επιλέξιμα κέρδη έως £10 εκατ. στη διάρκεια της ζωής του δικαιούχου, από τον Απρίλιο του 2027. Στόχος είναι να διατηρούνται στη Βρετανία καινοτόμες επιχειρήσεις και οι ιδρυτές τους.
8. Κρατικές επενδύσεις και αποκέντρωση. Πρόσθετα £20,4 δισ. διατίθενται ως χρηματοδοτική δυνατότητα στο National Wealth Fund και την British Business Bank, για επιχειρήσεις, τεχνολογία και υποδομές. Παράλληλα, οι αιρετοί περιφερειακοί άρχοντες αποκτούν μεγαλύτερο μερίδιο τοπικών φορολογικών εσόδων και νέες δυνατότητες χρηματοδότησης.
9. Διατηρείται το όριο Cash ISA στις £20.000. Ο Χίλι ακυρώνει την προγραμματισμένη μείωση στις £12.000, ανατρέποντας την προηγούμενη απόφαση της Ρέιτσελ Ριβς. Πρόκειται για σημαντική υπαναχώρηση υπέρ των αποταμιευτών.
10. Οικονομικές προβλέψεις και δημοσιονομικά περιθώρια. Η ανεξάρτητη OBR προβλέπει ανάπτυξη 1,2% το 2026, μόλις 1% το 2027 και 1,6% το 2028. Το δημοσιονομικό περιθώριο ασφαλείας περιορίζεται στα £15 δισ. το 2029–30, ενώ το πρόσθετο ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους υπολογίζεται κατά μέσο όρο σε £14 δισ. σε σύγκριση με τις εαρινές προβλέψεις.

Η αρχηγός των Συντηρητικών Κέμι Μπέιντενοχ κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι αναβάλλει τις δύσκολες αποφάσεις για τις κοινωνικές δαπάνες και τη χρηματοδότηση της άμυνας. Η κριτική επικεντρώνεται επίσης στο περιορισμένο μέγεθος των ελαφρύνσεων, σε σχέση με τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά.